Кортизолды қалай төмендетуге болады: «кортизол іші» — үкім емес, белгі

«Кортизол іші», «кортизол беті», кешкі «бүйрек үсті бездеріне арналған коктейльдер» — соңғы үш жылда стресс гормоны әлеуметтік желілердің жұлдызына айналды, ал Google Trends деректері бойынша оған іздеудегі қызығушылық әр түрлі елдерде 2–4 есе өсті. Ыңғайлы нұсқа былай естіледі: бәріне бір гормон кінәлі, соны төмендетсең — бәрі орнына келеді. Ыңғайсыз шындық: кортизол көбіне себеп емес, куәгер. Бұл жақсы жаңалық: ол «көрсетіп» тұрған нәрсемен жұмыс істеуге болады.

Кортизол деген не, қарапайым тілмен айтқанда?

Кортизол — бүйрек үсті бездері шығаратын стероидты гормон. Cleveland Clinic деректері бойынша, ол ағзаның барлық дерлік жүйесіне әсер етеді: қандағы қантты, стресске жауапты, қабынуды, қан қысымын және ұйқы мен сергектік циклін реттейді.

Оның өз тәуліктік ырғағы бар: адамдардың көпшілігінде кортизол таңертең, оянар алдында ең жоғары, кешке ең төмен болады. Яғни таңғы секіріс — ақау емес, оятқыш. Қиындық кешке «оятқыш» шырылдай бергенде басталады.

«Кортизол іші» — шындық па, әлде миф пе?

Көбіне тым жеңілдетілген түсінік. Cleveland Clinic дәрігері Мэттью Бэджетт «кортизолды төмендетсең — салмақ кетеді» деген идеяны зат алмасуға тым жеңіл көзқарас деп атайды: кортизол шағын ғана фактор болуы мүмкін және салмақ қосудың жалғыз себебі сирек болады. Сол жерде сәнді «бүйрек үсті бездерінің шаршауы» дәлелденбегенін де еске салады.

Сонда стресс дене пішінімен қалай байланысты? Негізінен мінез-құлық арқылы. Mayo Clinic созылмалы стресс тамақтану әдеттері мен белсенділік деңгейін өзгертіп, осылайша салмақ қосуға әкелетінін тура жазады.

Сондықтан бірінші қадам ретінде біз талдау немесе қоспа құтысын емес, күнделікті өміріңізге адал көзқарасты ұсынамыз. Осы мақалаға арналған PDF-ке 20 сұрақтан тұратын өзін-өзі тексеруді жинадық: ол сізді қандай әдеттер «дабыл» режимінде ұстап тұрғанын, ал қайсысы қазірдің өзінде көмектесетінін көрсетеді.