Leeftijdsgebonden gehoorverlies: hoe je het op tijd opmerkt

Leeftijdsgebonden gehoorverlies — presbyacusis — ontstaat langzaam en treft meestal beide oren in gelijke mate. Het eerst wordt het lastig om hoge tonen en spraak in rumoer te onderscheiden. Daarom is het belangrijk je gehoor regelmatig te laten testen en je oren te beschermen tegen hard geluid.

De veranderingen gaan zo geleidelijk dat je eraan went en ze zelf niet opmerkt. Vaak zijn het je naasten die het als eersten zien.

Waarom neemt je gehoor af met de leeftijd?

Je gehoor neemt met de leeftijd af door geleidelijke veranderingen in het binnenoor en de gehoorbanen — een natuurlijk onderdeel van ouder worden.

Volgens het NIDCD is leeftijdsgebonden gehoorverlies een van de meest voorkomende veranderingen bij ouderen. Hoe snel het gaat, hangt af van erfelijkheid, jarenlange blootstelling aan lawaai en je algemene gezondheid, waaronder die van je bloedvaten.

Hoe verandert je gehoor met de leeftijd?

Je gehoor neemt met de leeftijd ongelijkmatig af: eerst hoor je hoge tonen minder goed, daarna wordt het moeilijker om spraak te verstaan.

• Stemmen van vrouwen en kinderen klinken zachter en minder duidelijk.
• Vergelijkbare medeklinkers zijn moeilijk uit elkaar te houden en woorden ‘lopen in elkaar over’.
• Achtergrondgeluid stoort meer dan vroeger.
• De telefoon of een piepje van een huishoudelijk apparaat mis je makkelijk.

Wat zijn de eerste signalen van gehoorverlies door leeftijd?

De belangrijkste eerste signalen van gehoorverlies door leeftijd merk je in gesprekken: je vraagt vaker ‘wat zei je?’ en raakt vermoeid van praten in rumoer.

• Vaak vragen of iemand iets wil herhalen.
• Het gevoel dat iedereen om je heen ‘binnensmonds praat’.
• Moeite met gesprekken op drukke plekken — een café, het openbaar vervoer.
• De televisie op een ongewoon hoog volume.

Wat versnelt leeftijdsgebonden gehoorverlies?

Leeftijdsgebonden veranderingen worden het sterkst versneld door hard geluid waaraan we jarenlang blootstaan.

Langdurige blootstelling aan hard geluid — op het werk, via oordopjes, op concerten — is naast het verouderingsproces zelf een van de belangrijkste factoren die gehoorverlies door leeftijd versnellen. Ook roken en de conditie van je bloedvaten spelen een rol.

Hoe zorg je goed voor je gehoor?

Regelmatige tests, bescherming tegen lawaai en zorg voor je bloedvaten helpen je gehoor te beschermen.

• Laat je gehoor testen na je 50e–55e en daarna regelmatig.
• Draag oordoppen of een koptelefoon met ruisonderdrukking op lawaaierige plekken.
• Luister muziek via oordopjes op een gematigd volume en las pauzes in.
• Let op je bloeddruk en de algemene gezondheid van je bloedvaten.

Veel van deze gewoonten komen overeen met wat mensen in de ‘blauwe zones’ doen — meer daarover in "Gewoontes van honderdjarigen".

Waarom stel je een gehoortest beter niet uit?

Als je slecht hoort, ga je gesprekken en afspraken uit de weg, terwijl contact met anderen op elke leeftijd een belangrijk deel van je gezondheid is. Daarover lees je in "Sociale banden en gezondheid".

Blijkt je gehoor achteruit te gaan, dan kiest een specialist samen met je een passende oplossing. Hoe eerder je dat doet, hoe makkelijker je went aan de nieuwe gewaarwordingen en hoe minder gesprekken en ontmoetingen je mist. De test zelf duurt meestal niet lang en is niet vervelend.

Hoe steun je een naaste die slechter gaat horen?

De beste steun is geduld en een paar eenvoudige gespreksregels, geen grapjes over ‘doofheid’.

• Kijk de ander aan als je praat, zodat hij je lippen en gezichtsuitdrukking kan zien.
• Praat iets langzamer en duidelijker, maar schreeuw niet.
• Zet tijdens het gesprek de tv en muziek uit.
• Stel voorzichtig voor om samen een gehoortest te doen.

Sluit een gesprek niet af met ‘laat maar, niet belangrijk’ als de ander je niet verstond — zeg het nog eens in andere woorden. Vaak schaamt iemand zich om toe te geven dat hij slechter hoort. Rustige steun van naasten helpt om een bezoek aan de specialist niet uit te stellen. Hoe je voor je ouders zorgt zonder zelf op te branden, lees je in "Zorg voor oudere ouders".

Over je ogen als je ouder wordt lees je in "Ogen en leeftijd", over je geheugen in "Geheugen en concentratie als je ouder wordt". Voor een algemeen goed gevoel en energie voegen veel mensen de X39-pleister toe aan hun routine — volgens het bedrijf helpt die je om overdag meer energie te voelen. Een gehoortest vervangt de pleister niet.