Niet kunnen slapen voor een belangrijke dag: wat doe je om 3 uur ’s nachts?

Redactie van de blog ·

Vrouw ligt wakker in een donkere slaapkamer bij het licht van een nachtlampje — niet kunnen slapen voor een belangrijke dag

Niet kunnen slapen voor een belangrijke dag — bijna iedereen heeft om 3 uur ’s nachts weleens zo wakker gelegen. Het goede nieuws: één slapeloze nacht bepaalt veel minder dan het in het donker lijkt. We zetten op een rij wat je in de eerste 20 minuten doet, wat daarna, en hoe je een belangrijke dag doorkomt als je bijna niet hebt geslapen.

3:07. Morgen heb je een presentatie, een examen, een sollicitatiegesprek of een bruiloft. Je draait je kussen al voor de derde keer om en rekent: ‘Als ik nu in slaap val, heb ik nog vier uur en twintig minuten.’ Dan: ‘vier uur’. Dan: ‘drie uur veertig’.

De ongemakkelijke waarheid: wat je nu wakker houdt, is niet de spanning over morgen, maar die rekensom. Elke blik op de klok is een klein alarmsignaal. En het goede nieuws is dat er vannacht veel minder op het spel staat dan het in het donker lijkt.

Is één slapeloze nacht voor een belangrijke dag een ramp?

Nee. In een studie die het Office for Science and Society van McGill University bespreekt, had de slaap in de nacht voor een examen geen enkel verband met het resultaat — goed of slecht.

De deelnemers waren 88 scheikundestudenten met een fitnesstracker. De testresultaten werden beter voorspeld door de kwaliteit en duur van de slaap in de hele maand ervoor: volgens de auteurs verklaarden slaapgewoonten tot bijna 25% van het verschil in studieresultaten. Het is een kleine studie, maar de conclusie is helder: morgen rust op weken, niet op één nacht. Je hebt je al voorbereid — slapend en wakker.

Wakker om 3 uur ’s nachts en niet meer kunnen slapen: wat doe je in de eerste 20 minuten?

Rustig blijven liggen, niet op de klok kijken en het licht uit laten. De eerste minuten zijn geen gevecht om slaap, maar een terugkeer naar rust.

Dan de ademhaling. De Sleep Foundation beschrijft bijvoorbeeld de 4-7-8-techniek: 4 tellen inademen, 7 vasthouden, 8 uitademen en ‘vierkant’ ademen met 4 seconden per fase. Meer opties vind je in het artikel over ademhalingstechnieken voor de slaap.

Dit alles hebben we samengebracht in de pdf bij dit artikel: een nachtprotocol op één kaart die je kunt printen en naast je bed kunt leggen — zodat je om 3 uur ’s nachts niets hoeft te onthouden, maar gewoon de stappen volgt.

Vragen en antwoorden

Waarom kan ik niet slapen voor een belangrijke gebeurtenis?
Spanning houdt je brein paraat: het speelt de volgende dag steeds opnieuw af en laat je lichaam niet ontspannen. En jezelf dwingen te slapen en de resterende uren tellen maakt de spanning alleen groter.
Wat doe je als je wakker om 3 uur ’s nachts ligt en niet meer kunt slapen?
Kijk niet op de klok, doe geen fel licht aan en pak je telefoon niet. Probeer rustig te ademen of je spieren te ontspannen; is de slaap er na 20 minuten nog niet, sta dan op en doe iets rustigs bij gedempt licht tot je slaperig wordt.
Kan niet slapen: tips om toch in slaap te vallen?
Stop met ‘je best doen’ om te slapen: slaap komt als de spanning zakt. Ademhaling 4-7-8, spieren om de beurt aanspannen en ontspannen en rustige muziek helpen. Ga pas weer liggen als je je slaperig voelt.
Hoe kom je van de spanning af voor het slapengaan?
Haal de gedachten uit je hoofd en zet ze op papier: schrijf op wat je bezighoudt en één eerste stap voor de ochtend. Richt daarna je aandacht op je lichaam — langzaam ademen en je spieren ontspannen. Houdt onrust je steeds uit je slaap, praat dan met een arts.

Lees ook