Reisziekte en zeeziekte: waarom je misselijk wordt en hoe je rustig reist

Reisziekte ontstaat wanneer je ogen, binnenoor en lichaam je hersenen verschillende signalen over beweging sturen. Het goede nieuws: meestal kun je het flink verzachten — met de juiste plek, een blik op de horizon, frisse lucht en licht eten voor vertrek. Hieronder lees je wat werkt in de auto, in het vliegtuig en op het water.

Waarom word je misselijk: waar komt reisziekte vandaan?

Kort gezegd: je brein raakt in de war omdat je zintuigen tegenstrijdige dingen melden.

Het evenwichtsorgaan in je binnenoor voelt het schommelen en de bochten, terwijl je ogen een stilstaand interieur, een scherm of een boekpagina zien. Dat conflict tussen signalen geldt als de belangrijkste oorzaak van reisziekte — daarover schrijven NHS en CDC. Vandaar de typische klachten:

• misselijkheid en een naar, leeg gevoel in je maag;
• bleek zien, koud zweet;
• duizeligheid, gapen, slaperigheid;
• hoofdpijn en algemene zwakte.

Meestal verdwijnt alles kort nadat de beweging stopt. Je wordt sneller misselijk als je moe bent, slecht hebt geslapen of met een lege of juist overvolle maag vertrekt. Zorg dus dat je de nacht voor de reis goed uitgeslapen bent.

De gevoeligheid voor reisziekte verschilt per persoon. De een wordt al misselijk op de achterbank van een taxi, de ander doorstaat rustig een storm. Vaker last hebben kinderen, mensen met aanleg voor migraine en vrouwen tijdens de zwangerschap (CDC). Weet je dat van jezelf, bereid je dan vooraf op de reis voor, niet pas als de misselijkheid al begonnen is.

Wagenziekte: hoe rijd je zonder misselijkheid?

De hoofdregel: zie de weg voor je en kijk niet naar beneden.

• Ga voorin op de passagiersstoel zitten, en kan het, rijd dan zelf.
• Kijk vooruit, naar de horizon of naar verre, stilstaande punten.
• Lees niet en scrol niet op je telefoon: juist het ‘stilstaande beeld’ versterkt het conflict tussen signalen.
• Zet het raam op een kier of de ventilatie aan — frisse lucht helpt, sterke geuren niet.
• Stop op lange ritten regelmatig en loop even rond.

Wat doe je bij reisziekte in het vliegtuig of op een boot?

Kies de plek waar je het minst voelt van het schommelen.

In het vliegtuig zijn dat de plekken boven de vleugel, liefst aan het raam, zodat je de horizon ziet. Op een schip een hut of dek midscheeps en dicht bij het water, niet op de bovendekken. Aan dek helpen frisse lucht en een blik op de horizon, in de hut half liggen met je ogen dicht. Hoe je jezelf op een lange vlucht in het algemeen ondersteunt, lees je in het artikel ‘Lange vluchten’.

Het helpt goed om je aandacht zonder scherm te verleggen: muziek of een luisterboek via oortjes, een gesprek met een medereiziger. Veel mensen merken dat ze de eerste een à twee dagen van een zeereis meer last hebben, en dat het lichaam daarna went aan het schommelen.

Wat eet je voor vertrek als je snel misselijk wordt?

Het best is een lichte maaltijd een paar uur voor vertrek en onderweg kleine slokjes water.

• Ga niet met een lege maag op pad, maar eet je ook niet vol.
• Vermijd vet, pittig en zwaar eten voor de reis.
• Laat alcohol staan, de avond ervoor en onderweg — het verergert de klachten.
• Neem water en een eenvoudige snack mee: beschuit of crackers.

Meer ideeën voor goed eten onderweg vind je in het artikel ‘Gezond eten op reis’.

Reisziekte bij kinderen: hoe help je je kind onderweg?

Kinderen worden vaker misselijk dan volwassenen, dus plan de reis vooraf goed.

• Zet je kind zo neer dat het de weg voor zich ziet, en niet alleen de rugleuning.
• In plaats van filmpjes op de tablet — spelletjes ‘hardop’: liedjes, raadsels, ‘zoek de rode auto’.
• Plan de rit rond het gewone slaapmoment: een slapend kind wordt minder snel misselijk.
• Houd een zakje, vochtige doekjes en schone kleren bij de hand — dat geeft jou én je kind rust.

Veel kinderen kunnen met de jaren steeds beter tegen reizen. Kies middelen tegen reisziekte voor een kind altijd samen met de kinderarts.

En als de maatregelen niet helpen?

Bespreek het dan nog voor de reis met een specialist.

Er bestaan middelen tegen reisziekte bij de apotheek, maar die hebben contra-indicaties en bijwerkingen, meestal slaperigheid (CDC). Bespreek keuze en dosering met een arts of apotheker, zeker bij zwangerschap, voor kinderen en als je andere medicijnen gebruikt. Algemene informatie over de aandoening vind je op de pagina van MedlinePlus.

En onthoud: een rustige instelling werkt ook. Hoe minder je verwacht misselijk te worden, hoe makkelijker je de reis doorkomt, en rust na afloop geeft je sneller je energie terug. Gaat de reis gepaard met een tijdsverschil, dan helpen de tips uit het artikel over jetlag.