อายุชีวภาพ: ทำไมคนอายุ 45 บางคนดูเหมือน 35 แต่บางคนดูเหมือน 55
อายุชีวภาพไม่ใช่ตัวเลขในบัตรประชาชน แต่คือระดับที่ร่างกาย “สึกหรอ” ไปแล้ว อาจน้อยกว่าอายุจริงหลายปี หรือมากกว่าก็ได้ บทความนี้อธิบายวิธีประเมินอายุชีวภาพ สิ่งที่เร่งความแก่ และนิสัยที่ช่วยให้แก่ช้าลงได้จริง
คนสองคนเกิดปีเดียวกัน ในงานเลี้ยงรุ่น คนหนึ่งดูเหมือนอายุ 38 อีกคนดูเหมือน 55 เป็นเพราะพันธุกรรมหรือ? ส่วนหนึ่งใช่ ตามการประเมินของนักพันธุศาสตร์ David Sinclair ยีนกำหนดความเร็วในการแก่ของเราได้มากถึงครึ่งหนึ่ง อีกครึ่งคือสิ่งที่เราทำทุกวัน และตรงนี้คือความจริงที่ฟังไม่ค่อยสบายใจ: “ปีที่เกินมา” ส่วนใหญ่ เราสะสมขึ้นเอง
อายุชีวภาพคืออะไร?
อายุชีวภาพคือการประเมินว่าเซลล์ เนื้อเยื่อ และอวัยวะสึกหรอไปมากน้อยแค่ไหน ต่างจากอายุตามปฏิทินที่นับจำนวนปีที่มีชีวิตอยู่ ตามข้อมูลของ Cleveland Clinic อายุชีวภาพอาจน้อยหรือมากกว่าอายุตามบัตรก็ได้ และในคนรุ่นเดียวกันอาจต่างกันหลายปี
มีวิธีประเมินหลัก ๆ สองวิธี:
- ด้วย “นาฬิกาเอพิเจเนติกส์” คือการวิเคราะห์เครื่องหมายทางเคมีบน DNA
- ด้วยค่าตรวจทั่วไปหลายค่า เช่น ความดัน คอเลสเตอรอล น้ำตาลในเลือด ชีพจร ส่วนสูงและน้ำหนัก ซึ่งสูตรเฉพาะจะรวมออกมาเป็นตัวเลขเดียว
ประเมินอายุชีวภาพด้วยตัวเองได้อย่างไร?
ให้แม่นยำนั้นทำไม่ได้ การตรวจมีราคาหลายร้อยดอลลาร์ ความน่าเชื่อถือยังเป็นคำถาม และยังไม่ได้ใช้ในเวชปฏิบัติทั่วไป (Cleveland Clinic) แต่มีวิธีที่ตรงไปตรงมากว่าและไม่เสียเงิน คือดูนิสัยที่งานวิจัยพบว่าเร่งหรือชะลอความแก่
เราได้รวบรวมแบบประเมินตัวเองแบบนี้ไว้ใน PDF ประกอบบทความ: ข้อความ 24 ข้อ การนับคะแนน และสามด้านที่คุณมีโอกาสพัฒนามากที่สุด