Ортопедиялық жастық: ұйқы қалпыңызға қарай жастықты қалай таңдау

Ортопедиялық жастық — басты және мойынды омыртқамен бір сызықта қалатындай етіп ұстайтын жастық. Олардың ең жақсысы — ең қымбаты да, ең «технологиялығы» да емес, дәл сіздің ұйқы қалпыңыз бен дене бітіміңізге сай келетіні.

Қораптағы «ортопедиялық» деген сөздің өзі медициналық бұйымды білдірмейді: көбіне бұл пішіні ерекше немесе серпімді толтырғышы бар жастықтардың маркетингтік атауы. Сондықтан жазуға емес, таңертеңгі өз сезіміңізге қарап бағдарлаңыз.

Ұйқыға жастықты қалай таңдау керек?

Көбіне қай қалыпта ұйықтап кетіп, қай қалыпта оянатыныңыздан бастаңыз. Жастықтың биіктігі, қаттылығы мен пішіні осыған байланысты.

Жастықтың міндеті біреу — мойынның бейтарап қалпын сақтау. Cleveland Clinic мамандары мұны қарапайым түсіндіреді: тым аласа жастық басты иекті жоғары қаратып шалқайтады, тым биік жастық иекті кеудеге қарай иеді (Cleveland Clinic). Harvard Health тым биік және қатты үлгілер туралы жеке ескертеді: олар мойынды түні бойы бүгілген күйде ұстайды, таңертең ол құрысып қалуы мүмкін (Harvard Health).

Ұйқы қалпына сай жастық биіктігі: арқа, бүйір, іш

Бүйірмен жату ең биік жастықты, арқамен жату — орташасын, ішпен жату ең аласасын қажет етеді.

• Бүйірмен. Бас төмен салбырамайтындай жастық жеткілікті қалың болуы керек (Cleveland Clinic). Мойын астында ол бас астындағыдан сәл биігірек болуы мүмкін — сонда омыртқа түзу қалады (Harvard Health). Тізе арасындағы жастық жамбасты қосымша түзейді.
• Арқамен. Білігі бар нұсқа ыңғайлы: дөңгелек бөлігі мойынның табиғи иілімін ұстайды, ал бас жалпақтау бөлікте жатады (Harvard Health). Тізе астындағы шағын жастық белдегі артық иілімді азайтады.
• Ішпен. Бұл мойын үшін ең қиын қалып: басты ұзақ уақыт бір жаққа бұрып жатуға тура келеді (Harvard Health). Тек осылай ұйықтасаңыз, өте жұқа әрі жұмсақ жастық таңдаңыз. Бүйірмен жатуға біртіндеп үйреніп көруге болады.

Түнде қалпыңызды жиі өзгертсеңіз, орташа биіктіктегі жастық немесе шеттерінің биіктігі әртүрлі үлгі жарасады. Матрасты да ескеріңіз: жұмсақ матраста иық тереңірек батады, сондықтан жастық қатты матрастағыдан сәл аласарақ болуы керек.

Ұйқыға қандай жастық жақсы: қаттылық және толтырғыштар

Бәріне бірдей ең жақсы толтырғыш жоқ: әрқайсысының өз артықшылығы бар, ал таңдау ұйқы қалпына, әдеттерге және түнде қаншалықты ыстық болатыныңызға байланысты.

• Мамық пен қауырсын — жұмсақ, мойын пішінін оңай қабылдайды, бірақ уақыт өте басылып қалады, оларды шамамен жылына бір рет ауыстыру ұсынылады (Harvard Health).
• Жады әсері бар көбік — бас пен мойынның контурын қайталайды, пішінін жақсы сақтайды. Кейбіреулерге онда ыстық болады.
• Латекс — серпімді әрі ұзақ қызмет етеді, пішінін тез қалпына келтіреді.
• Қарақұмық қауызы — тығыз, толтырғышты төгіп-салу арқылы пішінін реттеуге болады; қозғалғанда сәл сыбдырлайды.
• Синтетикалық талшықтар — жеңіл, күтімі оңай, бірақ тезірек кесектенеді.

Қаттылықты биіктікпен бірге таңдаңыз: жұмсақ биік жастық бастың салмағымен аласарады, ал тығызы дерлік өзгермейді. Бүйірмен ұйықтайтын, иықтары кең адамдарға әдетте тығызырақ тірек керек.

Жастықты қашан ауыстыру керек?

Сарапшылардың көбі жастықты 1–2 жылда бір рет ауыстыруға кеңес береді, бірақ мерзім толтырғышқа байланысты: латекс үшін ол 4 жылға дейін жетуі мүмкін, полиэстер үшін — жарты жылдан бастап (Sleep Foundation).

Жастықтың өз қызметін атқарып болғанының белгілері:

• мойныңыз құрысып оянасыз және еш ыңғайлы жата алмайсыз;
• кесектер, ойықтар немесе айқын басылу пайда болды;
• мата қатты сарғайды;
• екіге бүктелген жастық өздігінен жазылмайды.

Ал таңертең мойын ауырса ше?

Алдымен жастықтың биіктігі мен жасына, сонымен қатар күндізгі әдеттерге қараңыз: ноутбук алдында басты иіп өткізген сағаттар да әсер етеді. Бұл туралы — компьютер алдындағы дене қалпы және арқа ауырсынуының алдын алу туралы мақалаларда.

Жастық — кешкі рәсімнің бір бөлігі

Ыңғайлы жастық — жақсы ұйқының тек бір бөлшегі. Салқын әрі қараңғы жатын бөлме, тұрақты режим және тыныш кеш те одан кем маңызды емес — толығырақ кешкі рәсімдер туралы және қанша ұйықтау керегі туралы мақалаларда.

Ұйқы алдында босаңсу қиын болса, рәсімге Silent Nights патчын қосуға болады. Компанияның мәліметінше, ол күннен кейін босаңсуға көмектеседі, ал босаңсу ұйқының сапасы мен ұзақтығын жақсартады; патч дәрісіз, мелатонинсіз және ұйықтататын заттарсыз.