IJszwemmen: veilig beginnen, hoe lang in het water en hoe je weer warm wordt

IJszwemmen is kort zwemmen of onderdompelen in koud open water, meestal in de winter. In Polen heet het morsowanie, en ’s winters komen hele clubs samen bij meren en op de stranden van de Oostzee; vergelijkbare gemeenschappen zijn er ook in veel andere landen. Mensen komen voor de energie en een goed humeur, en kleine onderzoeken beschrijven bij vaste ijszwemmers inderdaad een beter welbevinden, al zijn er nog weinig gegevens (PLOS One).

De belangrijkste regel is respect voor de kou: geleidelijk beginnen, samen met anderen en met aandacht voor je lichaam.

Wat is ijszwemmen?

Voor de meeste mensen is ijszwemmen geen prestatiesport, maar een ritueel: kort het water in, een paar minuten in de kou en daarna warme thee met het gezelschap.

Het is een korte, bewuste onderdompeling of zwemtocht in koud open water. Het draait niet om zo lang mogelijk volhouden, maar om rustig in het water te zijn en er veilig weer uit te komen.

Is ijszwemmen gezond: wat doet het met je lichaam?

Koud water is een sterke prikkel: in de eerste seconden versnellen je ademhaling en hartslag, en daarna gaat je lichaam warmte sparen. Dat geeft energie, maar belast ook merkbaar je hart en bloedvaten.

• De eerste minuut — koudeshock: een plotselinge inademing, snellere ademhaling en hartslag (RYA).
• Daarna koelen je armen en benen snel af en wordt bewegen moeilijker.
• Nadat je uit het water bent, blijft je lichaamstemperatuur nog een tijdje dalen.
• Veel mensen beschrijven na het zwemmen een golf van energie en een goed humeur.

Iedereen reageert anders op kou: het hangt af van ervaring, hoe je je voelt, de watertemperatuur en zelfs hoe goed je hebt geslapen. Ga daarom af op je eigen gevoel, niet op hoe lang anderen in het water blijven.

IJszwemmen: hoe begin je?

Begin met koude douches en zwemmen in de herfst, en ga in het seizoen naar een club met ervaren leden. Je eerste onderdompeling is kort en niet diep.

• Ga langzaam het water in, duik of spring niet: zo is het risico op koudeshock kleiner, adviseert de reddingsdienst RNLI.
• De eerste seconden raakt je ademhaling van slag — houd je adem niet in, adem een paar keer rustig uit.
• Maak je handen, nek en gezicht nat voordat je tot je schouders het water in gaat.
• Voor een beginner is 1–2 minuten genoeg; de tijd bouw je geleidelijk op.
• Ga nooit alleen het water in en nooit na alcohol.

Hoe word je weer warm na het ijszwemmen?

Droog je meteen af en trek warme lagen aan, met een muts en handschoenen. Je lichaamstemperatuur kan nog zo’n 30 minuten blijven dalen, daarom adviseert de RNLI om in die tijd iets warms te drinken en niet achter het stuur te gaan zitten (RNLI).

• Leg je kleren van tevoren klaar in de volgorde waarin je ze aantrekt.
• Neem een thermosfles met warme thee en warme schoenen mee.
• Beweeg rustig: een stukje lopen helpt je op te warmen.

Neem niet meteen een hete douche en ga niet vlak bij een kachel zitten: warm geleidelijk op, met kleding, beweging en een warm drankje.

IJszwemmen: voordelen en risico’s?

Kou geeft energie en kan je humeur verbeteren, maar het is een zware belasting voor hart en bloedvaten. Plotseling onderdompelen veroorzaakt een koudeshock — snellere ademhaling en hartslag in de eerste minuut (RYA).

De voordelen van ijszwemmen komen daarom alleen tot hun recht met een geleidelijke en voorzichtige aanpak. Warmte na kou wordt uitgebreid besproken in “Sauna voor herstel”, en over ademhaling en kou lees je in “Wim Hof methode”. Wil je het water in zonder extreme temperaturen, lees dan “Zwemmen voor je gezondheid”.

Wat voeg je toe aan de ochtend na het zwemmen?

Voor een energieke ochtend na een winterduik kiezen veel mensen Energy Enhancer — volgens het bedrijf ondersteunt die gelijkmatige energie zonder cafeïne. En X39 ondersteunt volgens het bedrijf de natuurlijke aanmaak van het peptide GHK-Cu, energie en herstel. Volgens het bedrijf dringen de pleisters niet in de huid.