เที่ยวบินระยะไกล: จะหลีกเลี่ยงอาการบวม ภาวะขาดน้ำ และเลือดคั่งที่ขาได้อย่างไร
เที่ยวบินระยะไกลเป็นบททดสอบของร่างกาย ทั้งอากาศแห้งในห้องโดยสาร การนั่งนิ่ง ๆ และความดันอากาศที่ต่ำลง มาดูกันว่าจะเตรียมตัวอย่างไร ควรพกอะไรไปบ้าง และจะลงเครื่องโดยไม่มีขาบวมและหัวหนักได้อย่างไร
เที่ยวบินระยะไกลทำให้เหนื่อยเพราะสามปัจจัยรวมกัน คืออากาศในห้องโดยสารแห้งกว่าทะเลทราย ความดันต่ำกว่าที่ร่างกายคุ้นเคย และการนั่งนิ่งหลายชั่วโมงทำให้เลือดที่ขาไหลเวียนช้าลง ความรู้สึกไม่สบายส่วนใหญ่หลังบิน เช่น บวม ผิวแห้ง ขาหนัก เกิดจากสิ่งเหล่านี้ ไม่ใช่จากการบินโดยตรง ข่าวดีคือเกือบทุกอย่างบรรเทาได้ด้วยนิสัยง่าย ๆ
ทำไมนั่งเครื่องบินนานถึงเหนื่อยขนาดนี้?
ความชื้นในห้องโดยสารมักอยู่ที่ 10–20% ขณะที่ระดับที่สบายคือประมาณ 40–50% ร่างกายจึงเสียน้ำผ่านการหายใจและผิวหนังได้เร็วขึ้น
- อากาศแห้ง — ผิว ริมฝีปาก ดวงตา และเยื่อบุแห้ง
- การนั่งนิ่ง — เลือดไหลกลับจากขาช้าลง เกิดอาการบวม
- ความดันในห้องโดยสารต่ำลง — หลายคนรู้สึกหัวหนักเมื่อใกล้จบเที่ยวบิน
- การเปลี่ยนเขตเวลา — การนอนรวน อ่านในบทความเรื่องเจ็ตแล็ก
จะเตรียมตัวก่อนเที่ยวบินระยะไกลอย่างไร?
การเตรียมตัวเริ่มหนึ่งถึงสองวันก่อนออกเดินทาง คือนอนให้พอ ดื่มน้ำให้เพียงพอ และไม่กินเค็มมาก ขั้นตอนง่าย ๆ เหล่านี้ทำให้การบินสบายขึ้นอย่างเห็นได้ชัด
- คืนก่อนเดินทางเข้านอนตรงเวลา และอย่าเก็บกระเป๋าตอนดึก
- ดื่มน้ำตลอดทั้งวัน ไม่ใช่แค่ตอนอยู่สนามบิน
- จำกัดอาหารเค็ม — เกลือที่มากเกินไปทำให้บวมมากขึ้น
- เลือกที่นั่งติดทางเดินถ้าตั้งใจจะลุกบ่อย
- ถ้ามีปัจจัยเสี่ยงเรื่องลิ่มเลือด ควรปรึกษาแพทย์เรื่องการบินล่วงหน้า
คิดเรื่องเวลาออกเดินทางด้วย เที่ยวบินกลางคืนสะดวกกว่าถ้าคุณหลับในท่านั่งได้ดี ส่วนเที่ยวบินกลางวันเหมาะถ้าหลับบนเครื่องไม่ได้ พยายามไปสนามบินเผื่อเวลา เพราะความรีบและความเครียดก่อนขึ้นเครื่องก็ทำให้เที่ยวบินยาว ๆ เหนื่อยขึ้น
เที่ยวบินระยะไกล: ควรพกอะไรไปบ้าง?
พกสิ่งที่ช่วยให้ดื่มน้ำ ขยับตัว และนอนหลับได้ กระเป๋าถือขึ้นเครื่องสำหรับเที่ยวบินยาวมักมีดังนี้:
- ขวดเปล่าที่เติมน้ำได้หลังผ่านจุดตรวจความปลอดภัย
- ครีมบำรุงผิวและลิปบาล์ม
- รองเท้าที่สบายหรือถุงเท้าอุ่น ๆ สำหรับเปลี่ยน
- ผ้าปิดตา ที่อุดหู และหมอนรองคอ
- ของว่างเบา ๆ ที่ไม่เค็มเกินไป ไอเดียอยู่ในบทความเรื่องการกินระหว่างเดินทาง
จะนั่งเครื่องบินนานโดยไม่ขาดน้ำได้อย่างไร?
ดื่มน้ำสม่ำเสมอทีละน้อย ไม่ใช่ดื่มแก้วใหญ่ทีเดียวทุกหลายชั่วโมง ควรจำกัดแอลกอฮอล์และกาแฟเข้ม ๆ บนเครื่อง เพราะทำให้เสียน้ำมากขึ้น
ในวันปกติต้องดื่มน้ำเท่าไร เราอธิบายไว้ในบทความควรดื่มน้ำวันละเท่าไร ระหว่างบินควรดื่มมากกว่านั้นเล็กน้อยเพราะอากาศแห้ง
อย่าลืมดูแลผิวด้วย อากาศแห้งทำให้ผิวแห้งกว่าปกติ ทาครีมบำรุงก่อนขึ้นเครื่องและทาซ้ำช่วงกลางเที่ยวบิน ถ้าตาแห้ง ให้พักจากหน้าจอและหลับตาบ่อยขึ้น
จะลดเลือดคั่งที่ขาได้อย่างไร?
สิ่งสำคัญที่สุดคือการขยับร่างกาย แม้จะนั่งในเบาะแคบ ๆ ก็ตาม CDC และ NHS เขียนถึงเรื่องนี้ไว้อย่างชัดเจน
- ลุกเดินในห้องโดยสารทุก 1.5–2 ชั่วโมงถ้าทำได้
- หมุนเท้าและกระดกข้อเท้าขึ้นลงขณะนั่ง
- พิจารณาใส่ถุงน่องทางการแพทย์สำหรับเที่ยวบินที่นานกว่า 4–5 ชั่วโมง โดยเฉพาะเมื่อมีปัจจัยเสี่ยง
- อย่านั่งไขว่ห้างนาน ๆ เพราะทำให้เลือดไหลกลับได้ยาก
หลังเครื่องลงจอดควรทำอะไร?
เดินสักหน่อย ดื่มน้ำ และพยายามปรับเข้ากับเวลาท้องถิ่นให้เร็วที่สุด การเดินสั้น ๆ ในแสงธรรมชาติช่วยทั้งขาและนาฬิกาชีวิต
ถ้าขาบวมอยู่ดี ให้นอนยกขาวางบนหมอน 10–15 นาที และหมุนเท้าสองสามรอบ อาการบวมเล็กน้อยมักหายไปภายในวันเดียวเมื่อกลับมาเดินตามปกติ
ที่บ้าน ทั้งก่อนและหลังเดินทาง สามารถเตรียมน้ำดื่มด้วยระบบ X2O ได้สะดวก ระบบนี้กรองน้ำธรรมดาและเติมแสงให้น้ำ (light-infused) ตามข้อมูลของบริษัท อาจช่วยเรื่องการรักษาความชุ่มชื้นของร่างกายและความรู้สึกสบายตัว หลังเดินทางมาทั้งวัน หลายคนแปะแผ่นแปะ IceWave สักคู่ ซึ่งบริษัทวางตำแหน่งไว้เพื่อความสบายในการเคลื่อนไหว แต่การป้องกันหลักระหว่างบินคือการขยับร่างกายสม่ำเสมอแม้ขณะนั่งอยู่บนเบาะ